اولویت تسهیلات بانکی به صنایع ارزآور راهی برای آرامش بازار ارز
به گزارش پول من، در حالی که نوسانات ارزی و فشار تورمی اقتصاد را تحت تاثیر قرار داده، تمرکز تسهیلات بانکی بر صنایع ارزآور می تواند به تقویت صادرات، افزایش عرضه ارز و ثبات اقتصادی کمک نماید.
به گزارش پول من به نقل از مهر، اقتصاد ایران در سالهای اخیر با دو چالش هم زمان مواجه بوده است؛ نوسانات مداوم نرخ ارز و فشار تورمی که بطور مستقیم بر معیشت خانوارها و فعالیت بنگاه های اقتصادی اثر می گذارد. در چنین شرایطی، یکی از بحث های مهم در حوزه سیاستگذاری اقتصادی اینست که منابع محدود مالی و بانکی چه طور و به کدام بخش های اقتصاد هدایت شود تا بیشترین اثر را بر ثبات اقتصادی داشته باشد.
یکی از رویکردهایی که در سالهای اخیر بیشتر مورد توجه کارشناسان قرار گرفته، اولویت دادن به صنایع ارزآور در سیاستهای تامین مالی است. بر طبق این دیدگاه، اگر تسهیلات بانکی و حمایت های مالی بیشتر به صنایعی اختصاص پیدا کند که توانایی صادرات و ورود ارز به کشور را دارند، میتوان بخشی از فشار بازار ارز را کم کرد و به کنترل تورم کمک کرد. این رویکرد در خیلی از اقتصادهای درحال توسعه نیز تجربه شده و در بعضی موارد نتایج قابل توجهی به دنبال داشته است.
اهمیت جهت دهی تسهیلات بانکی به بخش های ارزآور
منابع مالی در هر اقتصادی محدود است و سیستم بانکی نمی تواند بطور هم زمان و به یک اندازه همه بخش ها را تامین مالی کند. به همین دلیل، جهت دهی هدفمند تسهیلات یکی از ابزارهای مهم سیاستگذاری اقتصادی به حساب می آید.
صنایع ارزآور از چند جهت اهمیت دارند. نخست این که این صنایع با صادرات محصولات یا خدمات خود ارز وارد کشور می کنند و به افزایش عرضه ارز در بازار کمک می کنند. افزایش عرضه ارز می تواند از شدت نوسانات نرخ ارز کاهش دهد و به ایجاد ثبات در بازار کمک نماید.
دومین نکته اینست که افزایش درآمدهای ارزی می تواند امکان تامین مواد اولیه و کالاهای واسطه ای مورد نیاز تولید را فراهم آورد. خیلی از صنایع برای ادامه فعالیت به واردات برخی تجهیزات یا مواد اولیه نیاز دارند و در صورتیکه منابع ارزی کافی در اقتصاد وجود نداشته باشد، تولید با اختلال مواجه می شود.
از سوی دیگر، تقویت صادرات معمولا با افزایش تولید و اشتغال نیز همراه می باشد. صنایع صادراتی برای پاسخگویی به بازارهای خارجی ناچارند ظرفیت تولید خودرا بالا برند و همین مسئله می تواند به ایجاد موقعیت های شغلی جدید منجر شود.
در ایران نیز بخشهایی مانند صنایع پتروشیمی، فولاد، صنایع معدنی، محصولات کشاورزی صادراتی و برخی خدمات فنی و مهندسی همچون حوزه هایی هستند که ظرفیت ارزآوری قابل توجهی دارند. هدایت بخشی از تسهیلات بانکی به این بخش ها می تواند سرعت توسعه آنها را افزایش دهد.
نقش بانک مرکزی در هدایت منابع مالی
بانک مرکزی به عنوان نهاد سیاست گذار پولی، نقش برجسته ی در جهت دهی به منابع مالی در اقتصاد دارد. این نهاد از راه ابزارهایی مانند سیاستهای اعتباری، تعیین اولویت های تسهیلاتی و مقررات بانکی می تواند مسیر حرکت منابع مالی را تا حدی مشخص نماید.
در خیلی از کشورها، بانکهای مرکزی یا دولت ها در دوره هایی که اقتصاد با محدودیت ارزی مواجه بوده است، سیاستهای اعتباری هدفمند را اجرا کرده اند. در این سیاست ها، بانکها تشویق یا حتی ملزم می شوند که بخشی از منابع خودرا به صنایع صادرات محور اختصاص دهند.
در ایران نیز بحث هدایت اعتبار در سالهای اخیر مطرح بوده است. هدف از این سیاست آنست که منابع بانکی بجای حرکت به سوی فعالیتهای غیرمولد، به بخشهایی از اقتصاد هدایت شود که ارزش افزوده و ارزآوری بیشتری دارند.
البته اجرای چنین سیاستی نیازمند طراحی دقیق است. اگر هدایت اعتبار بدون بررسی ظرفیتهای واقعی صنایع صورت گیرد، ممکنست منابع بانکی به صورت کارآمد استفاده نشود. به همین دلیل، کارشناسان اعتقاد دارند که شناسایی دقیق صنایع دارای مزیت صادراتی و ارزی از اهمیت بالایی برخوردار می باشد.
دیدگاه کارشناسان درباره ی پشتیبانی از صنایع صادراتی
بسیاری از اقتصاددانان اعتقاد دارند که تمرکز بر صنایع ارزآور می تواند در کوتاه مدت به کاهش فشار بر بازار ارز کمک نماید، اما این سیاست باید با نگاه بلند مدت همراه باشد.
کامران ندری، اقتصاددان و عضو هیات علمی دانشگاه در اینباره می گوید: «در شرایطی که اقتصاد با محدودیت منابع ارزی روبه روست، طبیعی است که سیاست گذار به سوی تقویت بخشهایی برود که ارز بیشتری وارد اقتصاد می کنند. اگر صادرات افزایش پیدا کند، عرضه ارز در بازار بیشتر می شود و این مساله می تواند به ثبات نرخ ارز کمک نماید.»
به گفته او، هدایت تسهیلات بانکی به سوی صنایع صادراتی زمانی موفق خواهد بود که این صنایع از مزیت رقابتی واقعی برخوردار باشند. در غیر این صورت، ممکنست منابع بانکی در بخشهایی هزینه شود که توانایی حضور پایدار در بازارهای جهانی را ندارند.
برخی دیگر از کارشناسان نیز بر ضرورت ایجاد تعادل در این سیاست تاکید دارند. آنها اعتقاد دارند که در کنار پشتیبانی از صنایع ارزآور، نباید از صنایع داخلی که نیازهای اساسی بازار داخل را تامین می کنند غافل شد.
وحید شقاقی شهری، اقتصاددان، نیز در این مورد می گوید: «اقتصاد نیازمند یک ترکیب متوازن از سیاست هاست. پشتیبانی از صنایع صادراتی اهمیت دارد، اما در کنار آن باید به کاهش وابستگی به واردات و تقویت زنجیره تولید داخلی نیز توجه گردد.»
به باور او، اگر سیاستهای اعتباری تنها بر صادرات متمرکز شود و به سایر بخش های تولیدی توجه نشود، ممکنست در بلند مدت برخی بخش های مهم اقتصاد با کمبود سرمایه گذاری مواجه شوند.
از سوی دیگر، برخی کنشگران صنعتی نیز اعتقاد دارند که دسترسی ساده تر به منابع مالی می تواند نقش مهمی در توسعه صادرات ایفا کند. خیلی از شرکتهای تولیدی برای افزایش ظرفیت تولید، بروزرسانی فناوری یا توسعه بازارهای صادراتی نیازمند سرمایه گذاری هستند و بدون دسترسی به منابع مالی مناسب، تحقق این اهداف دشوار خواهد بود.
در چنین شرایطی، سیستم بانکی می تواند با طراحی ابزارهای مالی مناسب، به توسعه صادرات کمک نماید. تسهیلات ارزی، خطوط اعتباری ویژه برای صادرکنندگان و ضمانت های صادراتی همچون ابزارهایی هستند که در خیلی از کشورها برای پشتیبانی از صادرکنندگان استفاده می شود.
در نهایت، خیلی از مفسرین اقتصادی اعتقاد دارند که تمرکز بر صنایع ارزآور می تواند یکی از مسیرهای کاهش فشار بر بازار ارز باشد، اما این سیاست باید در چارچوب یک برنامه جامع اقتصادی اجرا شود. افزایش راندمان، بهبود محیط کسب و کار، کاهش موانع صادرات و توسعه زیرساخت های تولید نیز همچون عواملی هستند که می توانند موفقیت این رویکرد را تضمین کنند.
اقتصاد ایران برای عبور از چالش های ارزی نیازمند مجموعه ای از سیاستهای هماهنگ است. هدایت هوشمندانه تسهیلات بانکی به سوی بخش های ارزآور، در کنار تقویت تولید داخلی و تنوع بخشی به صادرات، می تواند قدمی مهم در راه ایجاد ثبات اقتصادی و کاهش نوسانات بازار ارز باشد.
به طور خلاصه، بر اساس این دیدگاه، اگر تسهیلات بانکی و حمایت های مالی بیشتر به صنایعی اختصاص یابد که توانایی صادرات و ورود ارز به کشور را دارند، می توان بخشی از فشار بازار ارز را کاهش داد و به کنترل تورم کمک کرد. این رویکرد در بسیاری از اقتصادهای در حال توسعه هم تجربه شده و در بعضی موارد نتایج قابل توجهی به همراه داشته است. آنها بر این باورند که در کنار پشتیبانی از صنایع ارزآور، نباید از صنایع داخلی که نیازهای اساسی بازار داخل را تأمین می کنند غافل شد.
منبع: پول من
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
کامنت کاربران پول من در مورد این مطلب