گردشگری بی ضابطه زخمی بر پیکر نگین آبی زاگرس
پول من: دریاچه گهر، نگین آبی زاگرس، در آستانه ثبت رامسر با تهدید گردشگری بی ضابطه و افزایش رسوبات روبه روست؛ خطری که آینده این میراث طبیعی را نشانه گرفته است.
خبرگزاری مهر - گروه جامعه: صبح که اولین پرتوهای خورشید از میان قله های بلند اشترانکوه عبور می کند، سطح آرام آب دریاچه گهر همچون آینه ای فیروزه ای، تصویر دیواره های سنگی و آسمان زاگرس را در خود جای می دهد؛ منظره ای که سال هاست طبیعت گردان، کوهنوردان و علاقمندان محیط زیست را از نقاط مختلف ایران به قلب لرستان می کشاند. اما پشت این زیبایی خیره کننده، نگرانی هایی آرام و تدریجی درحال تشکیل است؛ نگرانی از زخمی شدن طبیعتی که قرن ها برای رسیدن به این شکوه زمان برده است.
دریاچه گهر، یکی از ارزشمندترین پهنه های آبی کوهستانی ایران، در قلب رشته کوه های سترگ اشترانکوه قرار گرفته؛ جایی که قله های سربه فلک کشیده زاگرس بر طبیعتی بکر سایه انداخته اند و این دریاچه را به یکی از مهم ترین نمادهای طبیعی لرستان تبدیل نموده اند. این میراث طبیعی حالا در راه توجه های بین المللی قرار دارد و موضوع ثبت آن در لیست تالاب های مهم کنوانسیون رامسر طرح شده است؛ اما همزمان، تهدیدهایی مانند گردشگری بی ضابطه، افزایش حجم زباله، تخریب پوشش گیاهی اطراف دریاچه و سرعت گرفتن ورود رسوبات، آینده این نگین آبی را با چالش رو به رو کرده است.
افزایش سفرها؛ فرصتی که می تواند به تهدید تبدیل شود
در سالهای اخیر، رشد علاقه مردم به طبیعت گردی سبب شده مسیرهای کوهستانی منتهی به گهر در فصل های مختلف سال شاهد حضور تعداد بیشتری از گردشگران باشد. حضور طبیعت دوستان در این منطقه اگر همراه با مدیریت اصولی باشد، می تواند به معرفی ظرفیتهای طبیعی لرستان و رونق گردشگری پایدار کمک کند؛ اما نبود زیرساخت کافی و کنترل مناسب، کم کم فشار بیشتری بر اکوسیستم شکننده این منطقه وارد کرده است.
دریاچه گهر برعکس خیلی از مناطق گردشگری، یک مقصد شهری و تولید شده نیست؛ اینجا طبیعت خود، میزبان انسان است. همین خاصیت سبب می شود هر رفتار نادرست، اثر مستقیمی بر محیط بگذارد؛ از روشن کردن آتش در نقاط نامناسب گرفته تا باقی گذاشتن زباله، ورود دام، صدمه به پوشش گیاهی و تردد خارج از مسیرهای مشخص.
رسوبات؛ تهدیدی که آرام اما پیوسته پیش می رود
یکی از نگرانی های جدی درباره ی آینده دریاچه گهر، افزایش سرعت ورود رسوبات به بستر آنست. فرآیندی که با گذشت زمان می تواند عمق دریاچه را کم کند و شرایط زیستی آنرا تغییر دهد. فرسایش خاک در ارتفاعات اطراف، کاهش پوشش گیاهی و تغییرات ناشی از کارهای انسانی همچون عواملی هستند که روند رسوب گذاری را تشدید می کنند.
رسوبات شاید در نگاه اول تهدیدی قابل مشاهده نباشند؛ چونکه برعکس تخریب ناگهانی یک زیست بوم، آرام و بی صدا پیش می روند. اما همین حرکت تدریجی می تواند در طولانی مدت ساختار طبیعی دریاچه را تغییر دهد و بر زیست آبزیان، کیفیت آب و پایداری اکوسیستم منطقه اثر بگذارد.
در آستانه رامسر؛ ضرورت حفاظت جدی تر از یک میراث طبیعی
ثبت یک تالاب یا پهنه آبی در لیست کنوانسیون رامسر تنها یک عنوان رسمی نیست؛ این اتفاق نشان دهنده اهمیت جهانی یک زیست بوم و تعهد برای حفاظت بهتر از آنست. دریاچه گهر با خاصیت های منحصربه فرد طبیعی، جایگاهی ویژه در بین مناطق باارزش ایران دارد و محافظت از آن نیازمند برنامه ای فراتر از اقدامات مقطعی است.
کارشناسان محیط زیست بارها بر این نکته تاکید کرده اند که توسعه گردشگری در مناطق حساس باید بر پایه ظرفیت سنجی محیطی صورت گیرد. به این معنا که تعداد گردشگران، مسیرهای دسترسی، محل استقرار، مدیریت پسماند و آموزش گردشگران باید متناسب با توان طبیعی منطقه باشد.
دریاچه گهر در قلب رشته کوه های سترگ اشترانکوه جایی که قله های سربه فلک کشیده زاگرس بر پهنه ای از طبیعت بکر سایه افکنده اند همچون نگینی فیروزه ای می درخشد؛ دریاچه ای که سال هاست نه تنها مقصد طبیعت گردان و کوهنوردان بلکه نمادی از هویت طبیعی لرستان به حساب می آید.
دریاچه گهر در منطقه حفاظت شده اشترانکوه حدود ۳۵ کیلومتری جنوب شرقی دورود واقع شده است که در ارتفاع حدود ۲ هزار و ۸۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد و یکی از زیباترین دریاچه های آب شیرین ایران شمرده می شود.
آب زلال و شفاف آن تصویری کامل از آسمان آبی و کوه های استوار اطراف را در خود منعکس می کند و چشم اندازی خلق کرده که خیلی از گردشگران از آن به عنوان یکی از زیباترین مناظر طبیعی کشور یاد می کنند.
مسیر دسترسی به گهر هم قسمتی از جذابیت این منطقه است و هر قدم راهی که از میان چشمه ها، مراتع سرسبز و دامنه های کوهستانی عبور می کند گردشگران را از هیاهوی زندگی شهری دورتر و به آرامش طبیعت نزدیک تر می سازد.
گردشگری پایدار؛ راه نجات گهر
دریاچه گهر قرار نیست از حضور انسان دور بماند؛ چونکه طبیعت گردی قسمتی از ارزش اجتماعی و اقتصادی این منطقه است. اما تفاوت بزرگی میان گردشگری مسئولانه و حضور بی برنامه وجود دارد. گردشگری پایدار می تواند هم فرصت شناخت طبیعت را فراهم آورد و هم از تخریب آن جلوگیری نماید.
ایجاد زیرساخت های سازگار با محیط زیست، تقویت حضور نیروهای حفاظتی، آموزش گردشگران، مدیریت ورود و خروج مسافران و پیشگیری از فعالیتهایی که به طبیعت صدمه می زنند، همچون اقداماتی است که می تواند آینده این منطقه را تأیید کند.
کارشناسان محیط زیست در کنار تهدید گردشگری بی ضابطه نسبت به تسریع روند پیری دریاچه گهر هم هشدار می دهند که روند پیری یا توالی اکولوژیکی پدیده ای طبیعی در تمام تالاب ها و دریاچه ها است اما ورود آلاینده ها می تواند این روند را به صورت قابل توجهی تسریع کند.
ورود مواد شوینده، نیترات ها، پسماندهای غذایی، فضولات دام و سایر مواد آلی باعث افزایش تراکم مواد مغذی در آب شده و شرایط را برای بسط نیزارها فراهم می آورد که این مساله در نهایت روند تبدیل تدریجی دریاچه به محیطی مردابی را سرعت می بخشد و در صورت بی توجهی به این مساله و استمرار ورود آلاینده ها عمر مفید دریاچه کاهش خواهد یافت و به اصطلاح، روند پیری سرعت می یابد.
نگین زاگرس؛ میراثی برای نسل های آینده
دریاچه گهر فقط یک مقصد گردشگری نیست؛ قسمتی از حافظه طبیعی زاگرس است. آب زلال آن، کوه های اطراف و سکوت منحصربه فردش، تصویری از طبیعتی را نشان میدهد که حفظ آن مسئولیتی مشترک میان مردم، گردشگران و مدیران است.
اگرچه شهرت گهر بیشتر به علت چشم اندازهای طبیعی آنست اما اهمیت این دریاچه تنها به زیبایی های بصری محدود نمی شود و کارشناسان محیط زیست اعتقاد دارند گهر یکی از مهم ترین زیست بوم های کوهستانی کشور است که از تنوع زیستی قابل توجهی برخوردار بوده و نقش برجسته ی در پایداری اکولوژیکی منطقه ایفا می کند.
امروز این پرسش مطرح است که آیا میتوان میان استقبال از گردشگری و محافظت از طبیعت تعادل ایجاد کرد؟ پاسخ به این پرسش، آینده گهر را رقم خواهد زد؛ آینده ای که می تواند بازهم با تصویر یک دریاچه فیروزه ای در قلب اشترانکوه همراه باشد، یا در سایه بی توجهی، کم کم قسمتی از شکوه خودرا از دست بدهد.
حفاظت از گهر، محافظت از یک دریاچه نیست؛ محافظت از قسمتی از هویت طبیعی زاگرس است؛ میراثی که اگر امروز برای آن تصمیم درست گرفته نشود، فردا جبران صدمه های آن دشوار خواهد بود.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
کامنت کاربران پول من در مورد این مطلب