دو سناریوی مهم برای بازار سهام تا انتهای سال
به گزارش پول من، یک کارشناس بازارسرمایه با اشاره به تنش های موجود بین ایران و امریکا می گوید: وضعیت فعلی و ابهاماتی که در رابطه با توافق، تفاهم و اینگونه مسایل وجود دارد، کم کم برطرف و کمرنگ می شود. با فرض ثابت ماندن شرایط اقتصادی و سیاسی کنونی، شاخص کل بورس تا انتهای سالجاری حداقل به بالای 6 میلیون واحد خواهد رسید.
به گزارش پول من به نقل از خبر آنلاین، بازار سهام یا شبه بازار بورس در ایران، بر خلاف آن چه از جانب ارکان رسمی مطرح می شود؛ هیچ گاه مبتنی بر عرضه و تقاضای واقعی نبوده. دخل و تصرف های ممتد سیاستگذار در بازار در هر دوره ای به شکلی تکرار شده. در هر فصلی نرخ بهره یا خوراک و... بشکل دستوری بالا و پایین رفته است.
به گزارش اعتماد، در مورد نحوه تشکیل عرضه های اولیه و اوراق هم همیشه دستِ سیاستگذار باز بوده. حال خوش بازار در بحبوحه تنش های ایران و امریکا این مورد را تایید می کند. اما دخالت حدود 80 درصدی دولت در معاملات، نگرانی سهامداران خرد و متوسط را کاهش نداده. آنها فراموش نکردند؛ در سالهای گذشته سیاستگذار، به یک دفعه دستش را از پشت بازار برداشت و سقوط آزاد کرد. سقوطی که از دید برخی مفسرین بازار، دور از انتظار است، چونکه نسبت قیمت به سود هر سهم امروز نسبت به سال 1399 بسیار متفاوت است؛ تفاوتی که نشان از ارزندگی سهام دارد. «اعتماد» در گفت و گو با مفسرین بازار از این روزهای بازار و آینده احتمالی آن نوشت.
فردین آقابزرگی، کارشناس بازار سرمایه در آغاز مروری می کند به بازگشایی بورس بعد از آغاز جنگ و می گوید: بعد از یک دوره ۸۰روزه توقف معاملات در بورس بدنبال مشوق هایی که از جانب ارکان بورس و مقام ناظر در جهت حمایت و پیش بینی شرایط نامناسب اندیشیده شد؛ بازار از بازگشایی نمادها استقبال کرد و بدنبال آن رکوردهای شاخص پی درپی شکسته شد.
وی در واکنش به موضوع میزان مداخلات دولت در بازار فعلی می گوید: مهم تر از آن این که بدانیم دولت چطور در بازار دخل و تصرف می کند یا نمی کند، این است که بدانیم چند درصد از مالکیت این بازار، به شکل انحصاری در اختیار دولت می باشد. فرقی هم نمی کند که این انحصار مستقیم باشد یا غیرمستقیم. برمبنای اطلاعات، آمار و ارقام، بیشتر از ۸۰ درصد شرکتهای موجود در بازار سرمایه، به صورت مستقیم یا غیرمستقیم، متعلق به دولت یا تحت مدیریت آنست. بدین سبب یک نابازار داریم؛ اسمش بازار نیست.
آقابزرگی ادامه می دهد: در چنین شرایطی، ضرورتی به دستکاری قیمت، شاخص و این مسایل نیست، چون دولت وقتی تصمیم می گیرد به شورایعالی بورس تکلیف کند که معاملات متوقف شود؛ بدنبال آن معاملات متوقف می شود. اگر تشخیص دهد که باید از بازار حمایت شود؛ از آن حمایت می شود. تشخیص دهد که باید عرضه های اولیه افزایش پیدا کند؛ این اتفاق می افتد. این رفتارها در واقع نوعی دخالت غیرمستقیم در نحوه کنترل و اداره بازار سرمایه است.
حالا این که این مورد دستکاری تلقی می شود یا خیر، بحث دیگری است، چون اکثریت شرکتها و صنایع، به صورت غیرمستقیم متعلق به دولت هستند، این امکان و قابلیت برای دولت وجود دارد که چنین کاری انجام دهد. با یک مصوبه مثلاً نرخ خوراک را افزایش یا می کاهد، در رابطه با نرخ بهره، اوراق، عرضه های اولیه و نحوه عرضه اوراق تصمیم گیری می کند. به عبارت ساده، این دخالت در بازار است. بازار در کشور ما صرفاً مبتنی بر عرضه و تقاضا اداره نمی شود.
وی در مورد میزان دست اندازی دولت به بازار هم توضیح می دهد: هرچه قدرت و بنیه مالی دولت کوچک تر و ضعیف تر شود، به صورت اجتناب ناپذیر به سود شرکتها و صنایع دست اندازی می کند؛ این کار را هم از راه اعمال قانون، وضع تعرفه، تعیین نرخ خوراک و امثال آن انجام می دهد. اداره امور اقتصادی کشور در اختیار دولت می باشد و همه صنایع و شرکتها ناچارند از این شرایط تبعیت کنند. در این وضعیت که من از آن با عنوان «نابازاری» در بورس یاد می کنم، این امکان را در اختیار دولت قرار می دهد. بدین سبب درصورتیکه اراده ای برای بهبود وضعیت بورس نداشته باشد، می توان گفت بورس به حال خود رها شده است.
با این وجود، سطح ارزندگی بورس به خودی خود در جایگاهی قرار دارد که حتی اگر مورد بی مهری دولت هم قرار بگیرد، باز هم از نظر جذب و ورود نقدینگی برای سرمایه گذاری، نسبت به سایر بازارها در بالاترین رتبه قرار دارد.
آقابزرگی سپس به تحلیل عملکرد بازار سهام در مقایسه با سایر بازارها می پردازد: در دوره بعد از بازگشایی، بازار سرمایه از حیث بازدهی، جهش ۸۰درصدی داشته؛ اما این رقم در مقایسه با جهشی که در یک سال قبل بازار مسکن و خودرو داشتند، کمتر است. البته در بلند مدت یعنی بیشتر از یک سال برآیند بازدهی ها به یک سو خواهد رفت. در این دوره معدل بورس بالاتر خواهد شد؛ به عبارتی بازار سهام در بازه های بلندمدت، پیشروترین و در واقع چابک ترین بازار بحساب می آید. آمار 32 ساله گذشته به وضوح نشان میدهد که مثلاً شاخص کل بورس در 32 سال قبل تابحال 6 هزارو 900 برابر شده؛ در مقابل نزدیک ترین رقیبش که طلا و سکه باشد، حدود ۴۹۰۰ یا ۵۰۰۰ برابر شده. بدین سبب مقایسه از حیث بازدهی و درکنار آن قابلیت نقدشوندگی و قابل تفکیک شدن منابع قابل سرمایه گذاری، بورس را خاص تر کرده.
این کارشناس بازارسرمایه در ادامه ضمن اشاره به تنش های موجود بین ایران و امریکا می گوید: وضعیت فعلی و ابهاماتی که در رابطه با توافق، تفاهم و این گونه مسایل وجود دارد، کم کم برطرف و کمرنگ می شود. با فرض ثابت ماندن شرایط اقتصادی و سیاسی فعلی، شاخص کل بورس تا انتهای سالجاری حداقل به بالای ۶ میلیون واحد خواهد رسید.
آقابزرگی توضیح می دهد: آن چه حالا دیده می شود، این است که عده ای که شاید طی یکی، دو ماه گذشته بیش از ۵۰ درصد سود کسب کرده اند، مبنی بر اصل شناسایی سود، از بازار بیرون بروند. بنظر می رسد اصرار این دسته از کنشگران بازار برای فروش، موقتاً سبب شده بازار چنین حال وروزی را تجربه کند، چون شاخص کل هم اکنون در بالاترین رکورد خود قرار دارد. اما در عین حال می بینیم که گاهی کل بازار به صفحه فروش تبدیل می شود یا فشار فروش بیش از حد بیشتر می شود. این مورد به مفهوم پایان روند افزایش نرخها و رشد شاخص بورس نیست.
جای پای بورس قرص است؟
سهیلا نقی پور، تحلیلگر بازار سرمایه ضمن اشاره به وضعیت بورس در یک ماه اخیر می گوید: بازار سرمایه در یک ماه گذشته شاهد رشد قابل توجهی بوده است. شاخص کل بورس که در پی وقفه ۸۰ روزه معاملات با وضعیتی متعادل بازگشایی شد، طی هفته های قبل روند صعودی قدرتمندی را تجربه نمود و توانست از سطوح قبلی فاصله بگیرد. ارزش معاملات خرد در ایام اخیر به ارقام قابل توجهی بالغ شده و ورود نقدینگی واقعی، نشان دهنده اقبال نسبی سرمایه گذاران به این بازار بوده، اما بعد از این رشد، پرسش های اساسی در رابطه با آینده بازار و احتمال تکرار تجربه تلخ سال ۱۳۹۹ مطرح گردیده است.
او می افزاید: شاخص کل بورس در ایام اخیر با رشد پرشتاب خود، به محدوده مقاومت مهم ۵ میلیون و ۲۰۰ تا ۵ میلیون و ۳۰۰ واحدی رسیده و داده های آماری نشان میدهد که با عبور از مرز ۵ میلیون واحد، در راه رسیدن به این محدوده قرار گرفته است. بررسی الگوی معاملاتی حکایت از آن دارد که در ساعات ابتدائی معاملات، شاخص تا سقف های روزانه پیشروی کرده، اما با افزایش عرضه ها، قسمتی از رشد خویش را تعدیل کرده است که این رفتار، مبین برخورد بازار با یک مقاومت روانی و تکنیکال مهم شمرده می شود و برمبنای تحلیل ساختار بازار، انتظار می رود در کوتاه مدت، شاخص کل نتواند از این محدوده عبور کند و احتمالاً بازار وارد فاز استراحت و تثبیت شود؛ سناریویی که باتوجه به رشد سریع اخیر و نیاز به جذب سود و تنفس در روند صعودی، کاملا منطقی بنظر می رسد.
نقی پور در رابطه با نگرانی ها در مورد تکرار خالی شدن پشت بورس از حمایت های دولت می گوید: در چنین شرایطی، نگرانی از تکرار سقوط تاریخی سال ۱۳۹۹ در بین کنشگران بازار کاملا طبیعی است؛ رویدادی که در آن شاخص کل بعد از رشد حبابی، با ریزش سنگینی مواجه گردید و سرمایه خیلی از سهامداران از بین رفت، اما بررسی دلایل آن ریزش نشان میدهد که مهم ترین عامل، تشکیل حباب قیمتی عظیم در اغلب سهام بود به شکلی که نسبت قیمت به سود بازار به بیشتر از ۳۰ واحد رسیده بود، در صورتیکه در شرایط فعلی، وضعیت بنیادی بازار تفاوت زیادی با آن دوره دارد و نسبت P/E بازار سهام هم اینک در محدوده معقول ۷.۱۳ قرار گرفته که نشان دهنده ارزندگی نسبی سهام و عدم وجود حباب قیمتی گسترده است و این مورد یکی از مهم ترین عوامل کاهش خطر تکرار ریزش ۹۹ به حساب می آید، بدین سبب باآنکه احتمال اصلاح موقت و کاهش نرخها در کوتاه مدت وجود دارد، اما وقوع ریزشی به وسعت سال ۱۳۹۹ باتوجه به تفاوت در سطح P/E و نبود حباب سنگین قیمتی، دور از انتظار است و بازار به جای سقوط ناگهانی، با یک اصلاح منطقی و نفس گیری مواجه خواهد شد. او می افزاید: در کنار این مسائل، مساله حمایت دولت از بازار سهام هم همیشه یکی از متغیرهای اثرگذار بر روند بازار بوده و بررسی لایحه بودجه سال ۱۴۰۵ نشان میدهد که اصلاحات ارزی انجام شده و پذیرش نرخ های بالاتر تسعیر می تواند به افزایش درآمد ریالی شرکتهای صادرات محور کمک و به صورت غیرمستقیم از بازار حمایت کند، سیاستی که از جانب مفسرین به عنوان تلاشی برای کاهش شکاف میان متغیرهای اسمی بودجه و واقعیت های اقتصادی ارزیابی شده و می تواند زمینه ساز تشکیل انتظارات مثبت در بازار شود. این تحلیلگر بازار سرمایه در عین حال تأکید می کند: نباید از ریسک های نهفته غافل شد، چونکه اتکای بودجه به منابع ناپایدار و افزایش حجم تعهدات دولت، احتمال تشدید مداخلات در سودآوری بنگاه ها را زیاد می کند و ابزارهایی همچون افزایش نرخ خوراک صنایع، عوارض صادراتی یا اجبار به تقسیم سود بالاتر، در صورت عدم تحقق کامل منابع بودجه می توانند به سرعت فعال شوند، ضمن آن که احتمال انتشار گسترده اوراق بدهی و بالا ماندن نرخ بهره می تواند قسمتی از نقدینگی را از بورس بسمت بازار بدهی سوق دهد و از ورود پول پایدار به بازار سهام کم کند، بدین سبب حمایت دولت از بازار بیشتر به شکل غیرمستقیم و از راه اصلاحات ارزی و بهبود سودآوری شرکتهای بزرگ اعمال می شود، اما ریسک مداخلات آتی و رقابت با بازار بدهی به عنوان متغیرهای کلیدی، نیازمند رصد مستمر است. در نهایت از دید نقی پور به نظر می آید، بازار سهام بعد از رشد یک ماهه، به محدوده مقاومت مهمی رسیده و احتمالاً در کوتاه مدت از این سطح بالاتر نخواهد رفت، بلکه مدتی را در فاز استراحت و تثبیت سپری خواهد نمود و حتی با اصلاح قیمتی مواجه می شود، اما تفاوت های بنیادی بخصوص در نسبت P/E معقول بازار، احتمال بروز ریزشی تاریخی مانند سال ۱۳۹۹ را می کاهد و چشم انداز میان مدت بازار را با وجود تمام ریسک ها، بازهم قابل اعتنا نشان میدهد.
دو سناریو برای بورس
بازار سرمایه ایران در هفته های اخیر یکی از متفاوت ترین دوره های خویش را پشت سر گذاشته است. امیر عباس باقری، کارشناس بازار بورس در این زمینه به «اعتماد» می گوید: رشد قابل توجه فاکتورها طی حدود یک تا یک ونیم ماه گذشته، سبب شده بورس عملکردی بهتر از خیلی از بازارهای موازی همچون ارز، طلا، مسکن و خودرو به ثبت برساند. خیلی از نمادها در طول این مدت بازدهی ۴۰ تا ۵۰ درصدی یا بیشتر را تجربه کرده اند و همین مساله نگاه سرمایه گذاران را بیشتر از گذشته بسمت بازار سهام معطوف کرده است. با این وجود، حالا بازار به نقطه ای حساس و تعیین کننده رسیده است؛ نقطه ای که ادامه مسیر آن بیشتر از هر زمان دیگری به اخبار و تحولات سیاسی و اقتصادی وابسته خواهد بود. او می افزاید: در شرایط فعلی، دو سناریوی اصلی پیش روی بورس قرار دارد. نخست آن که بازار بتواند بعد از یک دوره استراحت کوتاه، با ورود نقدینگی جدید و انتشار اخبار مثبت، مسیر صعودی خویش را از سر بگیرد و بسمت سطوح بالاتر حرکت نماید. سناریوی دوم هم وقوع یک اصلاح یا نوسان کوتاه مدت است؛ اصلاحی که می تواند ناشی از شناسایی سود توسط معامله گران یا افزایش ابهامات سیاسی باشد. در صورت تشدید ریسک های سیاسی هم نمی توان احتمال یک اصلاح عمیق تر و طولانی تر را نادیده گرفت.
او تأکید می کند: نکته مهم اینجاست که از منظر بنیادی، بازهم نشانه های مثبتی در بازار مشاهده می شود. گزارشات عملکرد شرکتها در خیلی از صنایع قابل قبول بوده و ارزش گذاری بخش قابل توجهی از سهام بازهم جذاب به نظر می آید. بنابراین، تردیدی در رابطه با ارزندگی کلی بازار وجود ندارد. اما آن چه در ایام اخیر بیشتر از هر چیز به نظر می رسد، افزایش تردید و احتیاط میان کنشگران بازار است. این فضای ابهام از هفته ی پیش کم کم شکل گرفته و الان هم ادامه دارد؛ فضایی که سبب شده سرمایه گذاران در مورد ادامه روند صعودی یا آغاز یک دوره اصلاح، با احتیاط بیشتری تصمیم گیری کنند.
از دید امیرعباس باقری، واقعیت این است که در مقطع فعلی، جهت حرکت بازار بیشتر از هر عامل دیگری به تحولات سیاسی گره خورده است. موضوع هایی مانند روند مذاکرات، احتمال آزادسازی منابع ارزی کشور، تشکیل یا عدم تشکیل تفاهم های سیاسی، کاهش یا افزایش تنش های منطقه ای و همین طور اخبار در ارتباط با امنیت مسیرهای تجاری همچون تنگه هرمز، همگی می توانند بر انتظارات سرمایه گذاران اثرگذار باشند. اگر فضای سیاسی بسمت ثبات و کاهش تنش حرکت نماید، بورس می تواند بار دیگر با قدرت به روند صعودی خود ادامه دهد؛ اما انتشار اخبار منفی یا افزایش نااطمینانی، طبیعتا فشار عرضه را در بازار افزایش خواهد داد. او از طرفی می گوید: تقویم معاملاتی هم در کوتاه مدت اهمیت دارد. باتوجه به تعطیلات پیش رو و کاهش تعداد روزهای معاملاتی در شروع هفته آتی، انتظار تشکیل یک روند پرقدرت صعودی چندان منطقی به نظر نمی رسد. احتمالاً بازار تا حدود 10 روز آینده بیشتر در یک محدوده متعادل و نوسانی حرکت خواهد نمود و وارد فاز استراحت یا اصطلاحا رِنج خواهد شد. این دوره می تواند مجالی برای هضم رشد اخیر و همین طور روشن تر شدن فضای خبری کشور باشد.
این کارشناس بازار بورس تأکید می کند: اگر در ادامه اخبار مثبت سیاسی و اقتصادی منتشر شود، می توان انتظار داشت که بورس بار دیگر مسیر رشد خویش را از سر بگیرد. بر همین اساس، دستیابی شاخص کل به محدوده شش میلیون واحد تا پایان تابستان، سناریویی دور از ذهن نیست؛ البته تحقق این هدف به ثبات شرایط سیاسی و تداوم ورود نقدینگی به بازار بستگی خواهد داشت.
او ادامه می دهد: البته نباید از چالش های پیش روی صنایع هم غافل شد. یکی از مهم ترین دغدغه های فصل تابستان، محدودیت های ناشی از قطعی برق است که می تواند بر عملکرد خیلی از شرکتهای تولیدی، بخصوص صنایع انرژی بر، تأثیر منفی بگذارد. در مقابل، صنایعی مانند بانکها و شرکت هایی که وابستگی کمتری به مصرف برق دارند، احتمالاً شرایط بهتری را در ماههای آینده تجربه خواهند کرد و می توانند عملکرد مناسب تری نسبت به سایر گروه ها داشته باشند. در مجموع، هرچند بازار سرمایه بعد از رشد چشم گیر هفته های اخیر وارد مرحله ای حساس شده است، اما بازهم چشم انداز میان مدت آن مثبت ارزیابی می شود. آن چه در ادامه مسیر اهمیت خواهد داشت، نه صرفاً گزارشات مالی شرکت ها، بلکه کیفیت و جهت اخبار سیاسی و اقتصادی می باشد.
به طور خلاصه فردین آقابزرگی، کارشناس بازار سرمایه در آغاز مروری می کند به بازگشایی بورس پس از آغاز جنگ و می گوید: پس از یک دوره ۸۰روزه توقف معاملات در بورس بدنبال مشوق هایی که از طرف ارکان بورس و مقام ناظر در جهت حمایت و پیشبینی شرایط نامناسب اندیشیده شد؛ بازار از بازگشایی نمادها استقبال کرد و بدنبال آن رکوردهای شاخص پی درپی شکسته شد. آقابزرگی ادامه می دهد: در چنین شرایطی، ضرورتی به دستکاری قیمت، شاخص و این مسائل نیست، چون دولت وقتی تصمیم می گیرد به شورای عالی بورس تکلیف کند که معاملات متوقف شود؛ بدنبال آن معاملات متوقف می شود. نقی پور در ارتباط با نگرانی ها در مورد تکرار خالی شدن پشت بورس از حمایت های دولت می گوید: در چنین شرایطی، نگرانی از تکرار سقوط تاریخی سال ۱۳۹۹ در میان کنشگران بازار کاملا طبیعی است؛ رویدادی که در آن شاخص کل پس از رشد حبابی، با ریزش سنگینی مواجه گردید و سرمایه بسیاری از سهامداران از بین رفت، اما بررسی علل آن ریزش نشان میدهد که مهم ترین عامل، تشکیل حباب قیمتی عظیم در اکثر سهام بود بشکلی که نسبت قیمت به سود بازار به بیشتر از ۳۰ واحد رسیده بود، در صورتی که در شرایط فعلی، وضعیت بنیادی بازار تفاوت زیادی با آن دوره دارد و نسبت P/E بازار سهام هم اینک در محدوده معقول ۷.۱۳ قرار گرفته که نشان دهنده ارزندگی نسبی سهام و عدم وجود حباب قیمتی گسترده است و این مورد یکی از مهم ترین عوامل کاهش خطر تکرار ریزش ۹۹ به حساب می آید، به این دلیل اگرچه احتمال اصلاح موقت و کاهش نرخها در کوتاه مدت وجود دارد، اما وقوع ریزشی به وسعت سال ۱۳۹۹ با توجه به تفاوت در سطح P/E و نبود حباب سنگین قیمتی، دور از انتظار است و بازار به جای سقوط ناگهانی، با یک اصلاح منطقی و نفس گیری مواجه خواهد شد.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
کامنت کاربران پول من در مورد این مطلب